Het zonnetje in huis

De zon maakt ons gelukkig en maakt al het leven op aarde mogelijk. Al eeuwenlang wordt de zon door volkeren aanboden en voor verschillende doeleinden ingezet. Hoe de Maya’s haar aanwezigheid inzetten om een geraffineerde kalender te ontwikkelen, maakt de interne klok van de mens er al veel langer gebruik van. Maar hoe hangt dit gevoel van geluk samen met de zon, en hoe kunnen we deze kennis tactisch inzetten voor een optimale levensstijl?

Om deze vraag te beantwoorden, is het essentieel te begrijpen hoe het lichaam serotonine en dopamine maakt. Deze twee hormonen, die voornamelijk gevormd worden in de darmen, vallen onder de groep neurotransmitters en zorgen dat neuronen in het brein met zenuwcellen kunnen communiceren. Het gevoel van voldoening en geluk is direct terug te leiden naar het bestaan hiervan. Tijdens het scoren van een doelpunt, het ontvangen van goede feedback of het hebben van seksueel contact komt er dopamine vrij. Het lichaam ervaart dit als een bevestiging dat de voorafgaande handeling bevorderend is vanuit een evolutionair perspectief. Dit ingebouwde feedback-mechanisme speelt dan ook een cruciale rol in de evolutie van de mens: gedrag dat de ontwikkeling van de mens bevordert, wordt beloond met een gevoel van waardering en geluk. Zo blijven we nieuwe dingen proberen om de kwaliteit van ons bestaan te verbeteren. Helaas raakt onze dopamine voorraad tegenwoordig snel ontregeld door kortstondige ‘dopa-shots’ als social-media, drank en ongezond eten dat leidt tot ontstekingen in de darmen. Voeg een met blauwlicht en niet-natuurlijke straling gevulde omgeving hieraan toe en je hebt een recept voor depressies. Denk hierbij aan de steeds snellere wifi-netwerken, de opkomst van 5G en series op Netflix die ons tot laat in de nacht wakker houden.

Hiernaast wordt serotonine vaak geassocieerd met een gevoel van blijheid, geluk en dominantie. Om deze reden schreef psycholoog Jordan Peterson over de rol die serotonine speelt binnen het bepalen van de sociale hiërarchie. Zo is het bekend dat kreeften met een hoog serotonine gehalte krachtiger duelleren en als gevolg hiervan extra serotonine aanmaken. Dit vergroot de kans op succes bij een volgend duel. Het bestaan van deze vicieuze cirkel kan dan ook worden gelinkt aan het gedrag dat mensen vertonen binnen de sociale hiërarchieën.

Het echte probleem komt naar boven wanneer we de twee bevindingen hierboven verbinden aan stress, deadlines en een biologische klok die ontregeld wordt door verkeerde beslissingen op het gebied van gezondheid. In het bijzonder gaat het hier om een chronisch tekort aan zonlicht dat vervangen wordt door blauwlicht van schermen en LED-verlichting. Tel hierbij op dat deze omgeving gevuld is met niet-natuurlijke straling en de mate van gezondheid zal stap voor stap terugdringen. Het tekort aan serotonine en dopamine, dat direct terug te herleiden is naar, onder andere, het hebben van een lekkende darm, weerhoudt de mens ervan nieuwe dingen te proberen om zo te ontwikkelen. We nemen genoegen met de huidige situatie en ervaren een vals gevoel van veiligheid. Doordat de huidige situatie er zo gradueel is ingeslopen en we een vals gevoel van veiligheid ervaren, stoppen we met het stellen van de juiste vragen. Samengevat ontstaat er zo een verslaving aan deze staat; lage hoeveelheden dopamine en serotonine. De mens verliest door deze vicieuze cirkel zijn nieuwsgierigheid en drang naar verbetering, en staren we ons tegelijkertijd blind op voedsel.

Nu we de interactie tussen het darmstelsel en de hersenen beter begrijpen, wordt het duidelijk dat de verkeerde levensstijl beslissingen ons op een gradueel pad naar ziektes leiden. Chronische stress door onze omgeving en ontstekingen die voortkomen uit het verkeerde voedsel, dwingen het lichaam constant adrenaline aan te maken. Omdat de bouwblokken die hiervoor nodig zijn dezelfde zijn als die voor serotonine en dopamine, blijft er weinig over om deze gelukshormonen te produceren. Het gevolg: burn-out en een constante staat van (semi-)depressie. De oplossing is gelukkig goedkoper en veiliger dan psychologen of antidepressiva. 

Door het lichaam en de ogen bloot te stellen aan zonlicht maakt de mens serotonine aan. Dit kan op zijn beurt worden omgezet in melatonine, het slaaphormoon dat naast een aantal andere taken verantwoordelijk is voor herstel en een goede nachtrust.

Dit alles vindt slechts plaats indien het vrijkomen van melatonine niet wordt geblokkeerd (als gevolg van blauwlicht ’s avonds bijvoorbeeld). Draag daarom na het ondergaan van de zon een kwalitatief goede blauwfilter bril, die een natuurlijk verloop van je biologische ritme ondersteunt. Ten slotte zorgt zonlicht voor de aanmaak van dopamine, de natuur heeft op deze manier een proces bedacht om je te vertellen dat buiten zijn in de zon goed is voor je gezondheid. Luister meer naar de natuur en minder naar de apotheek.

Om jezelf een stap dichterbij optimale gezondheid te brengen en te kunnen presteren in een dynamische wereld, is het wijsheid jezelf vaker bloot te stellen aan zonlicht. Geef je biologische klok daarom de juiste informatie door in de ochtend 10-15 minuten buiten in de zon te staan. Dit is het meest cruciale ingrediënt om het lichaam te ontwaken en vormt zo de basis voor een gebalanceerd energieniveau. Zeker wanneer je veel tijd hebt doorgebracht op kantoor is het vervolgens zaak de zonsondergang op te nemen, de aanzienlijke aanwezigheid van infrarood licht op dit tijdstip is een signaal voor het lichaam om te regenereren. Plan dagelijks deze momenten in en denk aan lange-termijn gezondheid. Het leven is een marathon, geen sprint. Een aantal minuten per dag prioriteit geven aan de juiste levensstijl beslissingen kan zo gemakkelijk leiden tot meer energie en geluk.

Referenties

Berger, M., Gray, J. A., & Roth, B. L. (2009). The expanded biology of serotonin. Annual review of medicine60, 355-366.

Delgado, P. L., Charney, D. S., Price, L. H., Aghajanian, G. K., Landis, H., & Heninger, G. R. (1990). Serotonin function and the mechanism of antidepressant action: reversal of antidepressant-induced remission by rapid depletion of plasma tryptophan. Archives of general psychiatry47(5), 411-418.

Mittal, R., Debs, L. H., Patel, A. P., Nguyen, D., Patel, K., O’Connor, G., … & Deo, S. K. (2017). Neurotransmitters: The Critical Modulators Regulating Gut–Brain Axis. Journal of cellular physiology232(9), 2359-2372.

Ziomkiewicz-Wichary, A. (2016). Serotonin and Dominance. Encyclopedia of Evolutionary Psychological Science, 1-4.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *